Spór wokół referendum proponowanego przez prezydenta Karola Nawrockiego nabiera tempa. Do Senatu trafił już wniosek dotyczący głosowania w sprawie polityki klimatycznej Unii Europejskiej, a sama inicjatywa stała się jednym z najgorętszych tematów politycznych ostatnich dni. Zwolennicy referendum przekonują, że Polacy powinni mieć możliwość wypowiedzenia się na temat skutków transformacji energetycznej, przeciwnicy zarzucają natomiast tendencyjność pytania i polityczny charakter całego przedsięwzięcia. Najnowszy sondaż pokazuje jednak, że wokół pomysłu prezydenta narosło znacznie więcej wątpliwości, niż mogło się wydawać.

Referendum Karola Nawrockiego. O co chce zapytać Polaków prezydent?
Temat polityki klimatycznej UE ponownie wywołał polityczne emocje po tym, jak z Kancelarii Prezydenta RP do Senatu wpłynął wniosek o przeprowadzenie referendum ogólnokrajowego. Karol Nawrocki zaproponował, aby głosowanie odbyło się już we wrześniu. Pytanie, które miałoby znaleźć się na kartach referendalnych, brzmi: “Czy jest pan/pani za realizacją polityki klimatycznej, która doprowadziła do wzrostu kosztów życia obywateli, cen energii i prowadzenia działalności gospodarczej i rolniczej?”.

Już samo sformułowanie pytania wywołało gwałtowną reakcję polityków koalicji rządzącej. Przeciwnicy referendum zwracają uwagę, że jego treść została skonstruowana w sposób sugerujący odpowiedź i zawiera jednoznacznie negatywną ocenę polityki klimatycznej Unii Europejskiej. 

Prezydent argumentuje, że Polacy powinni mieć możliwość wyrażenia opinii na temat kierunku polityki klimatycznej oraz jej wpływu na codzienne życie. Według Karola Nawrockiego działania związane z Zielonym Ładem i transformacją energetyczną prowadzą do nadmiernych obciążeń dla gospodarstw domowych, przedsiębiorców i rolników. W jego ocenie potencjalne korzyści długoterminowe nie rekompensują kosztów ponoszonych obecnie przez obywateli. Właśnie dlatego referendum ma — zdaniem prezydenta — stać się wyraźnym sygnałem politycznym zarówno dla polskiego rządu, jak i instytucji unijnych.

Sondaż nie pozostawia wątpliwości. Frekwencja może pogrążyć referendum
Choć temat referendum wzbudza ogromne emocje, wyniki sondażu United Surveys by IBRiS dla Wirtualnej Polski pokazują, że kluczowym problemem może okazać się frekwencja. Aby referendum ogólnokrajowe było wiążące, do urn musi pójść ponad połowa uprawnionych do głosowania obywateli. Tymczasem chęć udziału w referendum zadeklarowało 47 proc. ankietowanych.

Jak wynika z sondażu na pytanie o to czy wzięliby udział w referendum 37,7 proc. respondentów odpowiedziało “zdecydowanie tak”, a 9,3 proc. ”raczej tak”. Przeciwną deklarację złożyło natomiast 49,1 proc. badanych — z czego 30,5 proc. “zdecydowanie” nie zamierza uczestniczyć w referendum, a 18,6 proc. odpowiedziało ”raczej nie”. Niezdecydowanych pozostaje 3,9 proc. pytanych i to właśnie ta grupa mogłaby przesądzić o przekroczeniu progu ważności referendum.

Badanie pokazało również wyraźny podział polityczny. Wyborcy koalicji rządzącej — KO, Nowej Lewicy, PSL i Polski 2050 — w zdecydowanej większości odrzucają pomysł referendum. Aż 55 proc. z nich deklaruje, że “zdecydowanie” nie wzięłoby udziału w głosowaniu, a kolejne 18 proc. odpowiada ”raczej nie”. Łącznie bojkot referendum deklaruje więc 73 proc. sympatyków obozu rządzącego.

Odwrotne nastroje dominują wśród wyborców opozycji — PiS, Konfederacji, Konfederacji Korony Polskiej oraz Razem. W tej grupie aż 82 proc. respondentów deklaruje udział w referendum. 

Badanie wskazuje także na duży sceptycyzm wyborców niezależnych, nie identyfikujących się z żadną ze stron. W tej grupie 76 proc. ankietowanych nie zamierza uczestniczyć w głosowaniu, a jedynie 11 proc. deklaruje udział.

Referendum Nawrockiego z wyraźnym wynikiem. Polacy wyraźnie wskazali odpowiedź
W badaniu United Surveys by IBRiS respondentów zapytano również bezpośrednio o odpowiedź na pytanie referendalne zaproponowane przez prezydenta. W analizie uwzględniono jedynie osoby deklarujące udział w głosowaniu. Wynik okazał się bardzo wyraźny.