W Niedzielę Palmową, 29 marca 2026 roku, papież Leon XIV wygłosił bezkompromisowe przemówienie przeciwko instrumentalnemu traktowaniu wiary w celu usprawiedliwiania działań militarnych. Wypowiedź głowy Kościoła katolickiego staje w zdecydowanej opozycji do narracji polityków, którzy swoje decyzje o eskalacji konfliktów tłumaczą rzekomym namaszczeniem przez Boga lub realizacją boskiego planu. Gdzie prowadzą świat obecni liderzy? Jakie zdanie na ich temat ma Kościół? Porozmawiał o tym z nami Ks. prof. Andrzej Kobyliński, filozof, kierownik Katedry Etyki UKSW w Warszawie, szerzej znany z programu “Sprawa dla Reportera”.

Wykorzystywanie pojęcia Boga do celów militarnych jest przez teologię katolicką traktowane bezpośrednio jako herezja oraz poważny błąd religijny
Główni decydenci odpowiedzialni za obecne globalne konflikty nie podlegają katolickiej jurysdykcji moralnej, co uniemożliwia Watykanowi wyciągnięcie wobec nich bezpośrednich konsekwencji kanonicznych
Polityczne nadużywanie religii do sankcjonowania przemocy to główny czynnik napędzający współcześnie globalny wzrost ateizmu i obojętności religijnej
Stanowczy sprzeciw Watykanu wobec teologii wojny
Papież Leon XIV podczas homilii odniósł się wprost do prób łączenia woli Bożej z rozlewem krwi. Biskup Rzymu podkreślił, że Bóg jest z natury dawcą pokoju, a modlitwy osób odpowiedzialnych za prowadzenie wojen pozostają niewysłuchane ze względu na ciężar ich czynów.

Słowa papieża o Bogu odrzucającym wojnę zostały sformułowane w następujący sposób:

• Oto nasz Bóg: Jezus, Król pokoju. To Bóg, który odrzuca wojnę, którego nikt nie może wykorzystać do usprawiedliwienia wojny; nie słucha modlitwy tych, którzy wojnę prowadzą, i odrzuca ją, mówiąc: Choćbyście nawet mnożyli modlitwy, Ja nie wysłucham. Ręce wasze pełne są krwi.

Stanowisko biskupa Rzymu stanowi teologiczną odpowiedź na globalne zjawisko sakralizacji konfliktów zbrojnych. Ksiądz Andrzej Kobyliński, badający styk religii i polityki, wskazuje, że rzymskokatolicka doktryna nie pozostawia w tej materii przestrzeni na jakiekolwiek interpretacyjne ustępstwa.

• Kościół katolicki zdecydowanie odrzuca tego rodzaju manipulację. To herezja, błąd religijny. Mówią o tym papieże, duchowni i wierni świeccy.

Koncepcja „świętej wojny” w optyce innych wyznań
Chociaż nauczanie rzymskokatolickie kategorycznie potępia łączenie zbrojnej agresji z wolą Stwórcy, w innych tradycjach wyznaniowych narracja ta bywa diametralnie inna. Liderzy autorytarni nierzadko znajdują pełne wsparcie w strukturach religijnych swoich państw, co w ich retoryce nadaje geopolitycznym konfliktom charakter metafizycznego starcia dobra ze złem.

Ksiądz profesor Kobyliński zwraca uwagę na drastyczny rozziew w interpretacji teologicznej między Watykanem a niektórymi wschodnimi i zachodnimi wspólnotami wyznaniowymi.

• Niestety, innego zdania są chrześcijanie należący do wspólnot prawosławnych czy zielonoświątkowo-ewangelikalnych, którzy są zwolennikami wojen religijnych. Patriarcha Cyryl przekonuje, że Rosja prowadzi świętą wojnę w Ukrainie.

Ten sam mechanizm usprawiedliwiania przemocy wiarą funkcjonuje powszechnie poza Europą Wschodnią, mocno oddziałując na napięcia geopolityczne na Bliskim Wschodzie oraz na politykę zagraniczną Stanów Zjednoczonych. Decyzje o atakach wyprzedzających lub odwetowych są tam nierzadko motywowane wprost argumentacją eschatologiczną.

• Kilkadziesiąt milionów chrześcijan zielonoświątkowo-ewangelikalnych w USA twierdzi, że wolą Boga jest ostatni atak na Iran. Podobnie sądzą władze Izraela. Także Iran jest przekonany, że prowadzi świętą wojnę z niewiernymi. Doszliśmy do kompletnego absurdu. Nie wolno zabijać w imię Boga. Grzechem wołającym o pomstę do nieba jest usprawiedliwiane religią zbrodni, wojen i przemocy.