We wtorek, 10 listopada, Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego przyjęło uchwałę zmieniającą regulamin instytucji. Nowe rozwiązania mają zwiększyć wpływ sędziów na zarządzanie Trybunałem i zmienić dotychczasowy podział kompetencji. Dotyczą m.in. zwoływania posiedzeń, zatwierdzania sprawozdań budżetowych oraz przekazywania informacji między sędziami. Do sprawy odniósł się również Donald Tusk.

Pod dokumentem podpisała się Anna Korwin-Piotrowska, sędzia TK zastępująca prezesa Trybunału. Zmiany dotyczą regulaminu przyjętego jeszcze w lipcu 2017 roku. W uzasadnieniu autorzy odnieśli się do poszczególnych zapisów dotychczasowych przepisów, wskazując, które rozwiązania wymagają korekty i dlaczego.

Sędziowie TK będą mieli większy wpływ na decyzje. Zmieniono zasady zwoływania posiedzeń
Jednym z najważniejszych założeń uchwały jest wzmocnienie pozycji sędziów w wewnętrznym zarządzaniu Trybunałem Konstytucyjnym. Autorzy dokumentu wskazują, że prezes powinien odpowiadać za organizację pracy instytucji, ale nie oznacza to, że wszystkie istotne decyzje powinny pozostawać w jego wyłącznej gestii. W uzasadnieniu znalazł się obszerny fragment wyjaśniający motywy wprowadzanych zmian.

Zmiany w Regulaminie Trybunału Konstytucyjnego służą usprawnieniu funkcjonowania Trybunału oraz przywróceniu w jego działalności fundamentalnej reguły, zgodnie z którą Prezes Trybunału Konstytucyjnego odpowiada wprawdzie za organizację jego pracy, ale realizuje tę funkcję jako “pierwszy wśród równych sobie sędziów”. Realizacji tej zasady służą zmiany, które wzmacniają rolę sędziów Trybunału Konstytucyjnego we współzarządzaniu sprawami istotnymi dla Trybunału – czytamy w dokumencie.

W praktyce oznacza to m.in. rozszerzenie możliwości zgłaszania spraw pod obrady Zgromadzenia Ogólnego. Dotychczasowy regulamin przewidywał inicjatywę prezesa oraz sędziów, jednak – jak wyjaśniono w uzasadnieniu – jego interpretacja mogła sugerować konieczność współdziałania obu stron. Nowy zapis jednoznacznie przesądza, że wniosek może złożyć każdy sędzia TK. Co więcej, nie musi on dotyczyć wyłącznie spraw niewymienionych wcześniej w przepisach. Zmiana obejmuje wszystkie kwestie dotyczące Trybunału, również te uregulowane ustawowo lub w samym regulaminie.

Szczególne uprawnienia przewidziano dla grupy co najmniej pięciu sędziów. W przypadku złożenia przez nich wniosku o zwołanie posiedzenia Zgromadzenia Ogólnego lub rozpatrzenie konkretnej sprawy prezes będzie zobowiązany do zorganizowania posiedzenia w ciągu 14 dni.

O uwzględnieniu wniosku sędziego Trybunału dotyczącego porządku posiedzenia Zgromadzenia decydować będzie Zgromadzenie, jeżeli jednak wniosek złożony zostanie przez co najmniej 5 sędziów Trybunału, to zmieniane przepisy Regulaminu nakładają na Prezesa obowiązek zwołania posiedzenia Zgromadzenia Ogólnego (z terminem posiedzenia przypadającym w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku) oraz wprowadzenia przedstawionej we wniosku kwestii do porządku posiedzenia – czytamy w uzasadnieniu. 
Zmiany w zatwierdzaniu budżetu TK. Prezes będzie potrzebował zgody sędziów
Nowelizacja regulaminu obejmuje również kwestie finansowe. Zgodnie z dotychczasowymi rozwiązaniami prezes Trybunału uczestniczył w rozpatrywaniu sprawozdania Dyrektora Kancelarii TK z wykonania budżetu. Po zmianach przed zatwierdzeniem dokumentu konieczne będzie uzyskanie pozytywnej opinii Zgromadzenia Ogólnego Sędziów. Oznacza to, że prezes zachowa kompetencję do ostatecznego zatwierdzenia sprawozdania, ale nie będzie mógł zrobić tego bez wcześniejszego stanowiska pozostałych sędziów.

Autorzy uchwały uzasadnili tę modyfikację dotychczasowym podziałem kompetencji wynikającym z ustawy. Zwrócili uwagę, że to właśnie Zgromadzenie Ogólne odpowiada za uchwalanie projektu dochodów i wydatków Trybunału. Ich zdaniem udział tego organu powinien obejmować również ocenę wykonania budżetu.

Ustawodawca uczynił więc ze Zgromadzenia organ odpowiadający za plan finansowy Trybunału Konstytucyjnego (dalej: Trybunał), niespójny z tym rozstrzygnięciem ustawodawcy jest dotychczasowy § 10 ust. 2 pkt 4 Regulaminu przewidujący udział tylko Prezesa Trybunału w rozpatrywaniu sprawozdania Dyrektora Kancelarii Trybunału z wykonania budżetu Trybunału – czytamy w uzasadnieniu.

W dalszej części dokumentu wyjaśniono, jakie znaczenie będzie miała nowa procedura dla oceny pracy Dyrektora Kancelarii TK. Sędziowie, uczestnicząc w posiedzeniu Zgromadzenia Ogólnego, będą mogli wypracować wspólne stanowisko dotyczące efektywności wykonywania jego obowiązków. Ma to być istotne również ze względu na ustawowe uprawnienie Zgromadzenia do opiniowania ewentualnych wniosków prezesa o powołanie lub odwołanie dyrektora.

Autorzy uchwały podkreślili przy tym, że nowe rozwiązanie nie odbiera prezesowi prawa do zatwierdzania sprawozdania. Wprowadza natomiast dodatkowy warunek, bez którego wykonanie tej kompetencji nie będzie możliwe. 

Po wprowadzeniu zmiany, warunkiem zatwierdzenia przez Prezesa sprawozdania z wykonania budżetu Trybunału będzie uprzednie wyrażenie przez Zgromadzenie pozytywnej opinii o tym sprawozdaniu – czytamy.